Na serio

Upragnione wakacje dobiegają końca. Dobrze, jeśli wykorzystałaś je jak najpełniej, jeśli wypoczęłaś, zregenerowałaś nadszarpnięte siły i naładowałaś akumulatory, bo kolejny wyczekany urlop najprawdopodobniej dopiero za rok. Co zrobić, żeby do tego czasu pracować efektywnie i z przyjemnością? Jak uniknąć tak powszechnego ostatnio wypalenia zawodowego?

Czym jest wypalenie zawodowe? Najprościej – stanem wyczerpania cielesnego, uczuciowego i duchowego. Co oznacza? Utratę motywacji do działania, spadek efektywności i utratę satysfakcji.

Czym nie jest? Lenistwem, reakcją na ciężki dzień w pracy.

Agata Wilska/ HolisPamiętaj, że wypalenie zawodowe rozwija się powoli, często niezauważalnie. Jego początek jest trudno uchwytny, zwykle ujawnia się nagle i z dużą siłą. To proces, który ma tendencję do pogłębiania. Objawy początkowo odnoszą się jedynie do funkcjonowania w pracy, z czasem rozprzestrzeniają się na pozostałe sfery życia.

Dlatego tak ważne jest, by uważnie monitorować swoje samopoczucie i zachowanie oraz znać czynniki sprzyjające pojawieniu się stanu wypalenia. Oto one:

• Czynniki indywidualne:

Silna motywacja do pracy, nadmierne zaangażowanie w pracę, brak dystansu do pracy, idealizacja pracy, zawód jako misja, przekonanie o roli zawodowej.

• Zaniedbanie potrzeb niezwiązanych z pracą (dieta, ruch, sen, relaks).

• Niska samoocena, poczucie braku kompetencji, niski poziom własnej skuteczności.

• Perfekcjonizm, zawyżone wymagania.

• Bierność, defensywność, zależność, strategie unikowe, poczucie zewnętrznej kontroli.

• Nadmierna wrażliwość.

• Brak rozwoju zawodowego.

• Czynniki interpersonalne, czyli międzyludzkie.

• Sytuacje między tobą a współpracownikami, często trudne, obciążające, konfliktowe.

• Sytuacje między tobą, a przełożonymi, m.in. mobbing, zaburzona komunikacja, nadmierne wymagania, brak wsparcia.

• Czynniki w organizacji.

• Trudne warunki pracy.

• Różne normy i wartości twoje i instytucji.

• Styl kierowania (np.. zbyt autorytarny), niepełne informacje.

• Rutyna, monotonia, brak twórczych akcentów, brak możliwości realizowania potencjału i kreatywności, brak rozwoju zawodowego.

• Biurokratyzacja.

• Niskie wynagrodzenie + duża odpowiedzialność.

• Negatywna ocena zawodu w społeczeństwie.

Co powinno cię zaniepokoić:

Brak chęci do pracy, niechęć do wyjścia do pracy, częste absencje, poczucie przepracowania, poczucie marnowania czasu na zajmowanym stanowisku, utrata sensu, obojętność.

Negatywne postawy wobec klientów, utrata pozytywnych uczuć wobec nich (awersja do telefonów i wizyt klientów, przesuwanie terminów spotkań, niezdolność do koncentracji na klientach, cynizm, stereotypizacja klientów, postawa strofująca wobec klientów).

Koncentracja na sposobie organizacji pracy, drobiazgowe przestrzeganie procedur, automatyzm w działaniu. Zmęczenie, wyczerpanie. Obniżenie nastroju, koncentracja na negatywach, myśli negatywne (dot. siebie, otoczenia i przyszłości), ucieczkowe, rezygnacyjne, samobójcze. Wrażenie bezruchu, niemocy. Poczucie osamotnienia, izolacja, wycofywanie się. Nieufność. Poczucie winy, uczucie zawodu wobec samego siebie. Brak cierpliwości, drażliwość, poirytowanie, złość. Problemy rodzinne, małżeńskie. Zakłócenia snu, zaburzenie apetytu, wagi oraz libido. Dolegliwości cielesne, choroby.

Wypalenie zawodowe – gdy nie doskwiera.
Mamy poczucie sensu swoich działań.
Pozytywnie oceniamy wykonywany zawód i miejsce pracy.
Czujemy się potrzebni i na swoim miejscu.
Traktujemy zadania zawodowe jako wyzwania.
Mamy poczucie rozwoju.
Potrafimy wyartykułować nasze sukcesy.
Nie roztrząsamy porażek.

Aby się nie wypalić:
Podejmuj prace zgodne z tobą (twoimi wartościami, zainteresowaniami, wiedzą, predyspozycjami, umiejętnościami).
Angażuj się rozsądnie, zachowuj zdrowe granice.
Zachowaj balans pomiędzy pracą a życiem osobistym.
Porównuj stawiane tobie wymagania z twoimi celami.
Stale weryfikuj swoje cele i priorytety.
Walcz o godziwe warunki pracy, wynagrodzenie.
Efektywnie planuj + pamiętaj o elastyczności.
Zarządzaj swoim czasem.
Stosuj zachowania asertywne.
Deleguj odpowiedzialność i zadania, korzystaj z pomocy.
Dbaj o rozwój. Rozwijaj swoje pasje i hobby.
Adekwatnie oceniaj samego siebie (swoje zasoby i ograniczenia).
Stawiaj sobie realistyczne cele, oceniaj realnie swoje możliwości.
Broń się przed nadmierną eksploatacją emocjonalną i psychiczną.
Redukuj stres i usprawnij umiejętności w radzeniu sobie z nim.
Dbaj o momenty wyciszenia.
Poszukuj wsparcia (przełożeni, współpracownicy, bliscy).
Wzmacniaj samoocenę.
Troszcz się o siebie.

Powodzenia!

Autorka jest psychologiem i mediatorem. Pracuje w z pacjentami indywidualnymi w Poradni Zdrowia Psychicznego, prowadzi grupy wsparcia oraz szkolenia. Jest autorką i prowadzącą audycje radiowe o tematyce psychologicznej.